Аргентинада ёз чилласидаги қор ва «Гарри Бис» пўртанаси: 2026 йил февралидаги иқлим аномалиялари

2026 йилдаги иқлим фалокатлари синхронлашди: АҚШда Эри кўлининг устидаги музни 130 км узунликдаги ёриқ иккига бўлди, 50 йилда бир маротаба кузатиладиган «Гарри» пўртанаси 21 кун ичида Италияга икки маротаба хужум қилди, Аргентинада ёзнинг чилласида қор ёғди, Германиядаги Лахер-Зе кўли остида эса магма ер юзаси томон ҳаракатланмоқда. Булар энди оддий аномалиялар эмас — бу сайёрамизнинг янги воқелиги. Қўшма Штатларда қутб гирдобининг бузилиши натижасида мамлакатнинг шимоли-шарқига Арктика совуқларини олиб келди. Эри кўли 1996 йилдан бери биринчи маротаба 96% музлади. Бироқ муз босимга бардош бера олмади: 8 февраль куни унда Канада соҳилидан Кливлендгача чўзилган 130 км узунликда улкан ёриқ ҳосил бўлди.  Нью-Йоркда ҳис этиладиган ҳарорат −26°C гача тушди — бундай шароитда бир неча дақиқада совуқ уриши юз бериши мумкин. 12 февраль куни Италияга «Гарри Бис» бўрони келиб урди. Вилласимиусда шамол мактабнинг томини учириб кетди, парчалар ойналарга урилиб шикаст етказди. Порто-Торрес портида паром лангардан узилиб кетди. Метеорологлар бундай пўртана 50 йилда бир маротаба содир бўлишини таъкидлалар. Аммо янги циклон атиги 21 кун ўтиб яна қайтиб келди. Алоҳида хавотир уйғотадиган ҳолат — яширин таҳдидлардир. Германиянинг ғарбидаги манзарали кўл остида Европанинг энг хавфли вулқонларидан бири — Лахер-Зе супервулқони яширинган. Унинг сўнгги портлаши тахминан 13 минг йил олдин содир бўлган ва ва портлаш индекси VEI 6 етган. Замонавий тадқиқотлар вулқон остида тахминан 10 км чуқурликкача чўзилган фаол магма ўчоғи мавжуд эканини кўрсатди. 2013 йилдан бери магманинг ҳаракати билан боғлиқ чуқур, паст частотали зилзилалар қайд этилмоқда. 2025 йилда ғарбий ғарбий ён бағри остида 92 та микрозилзилалар серияси қайд этилди. Сейсмик фаоллик бутун сайёра бўйлаб хавотирли даражада сақланиб қолмоқда. Камчаткада 2025 йилнинг июль ойида юз берган 8,8 магнитудали мегазилзиладан сўнг шу кунгача 35 мингдан зиёд ер силкинишлар қайд этилди. Шивелуч вулқони эса мунтазам равишда 11,6 км баландликка кул отиб турибди. Бу воқеаларнинг барчасини битта хавотирли қонуният бирлаштиради: микро- ва нанопластик электростатик зарядни тўплаб, иқлим жараёнларининг фаол иштирокчисига айланди. Пластик заррачалари океан билан атмосфера ўртасидаги иссиқлик алмашинувини издан чиқариб, сайёрани улкан энергия аккумуляторига айлантирмоқда. Бу энергия эса бўронлар, торнадолар ва аномал ёғинларнинг вайронкор кучида намоён бўлмоқда, ер қаърининг ҳаддан ташқари қизиши эса геодинамик офатларни кучайтирмоқда. Лекин энг хавфли томони шундаки, нанопластик гематоэнцефалик тўсиқдан ўтиб, миянинг танқидий фикрлаш учун жавоб берадиган қисмларини вайрон қилаётганида. Биз критик нуқтанинг олдида турибмиз. Табиий офатларнинг бир вақтда содир бўлиши тобора тезлашмоқда. Аммо токи биз ҳали ҳам фикрлаш, тушуниш ва ҳаракат қилиш қобилиятига эга эканмиз, инсониятда келажакни ўзгартириш имконияти бор.